Carotisendarterectomie of carotisstenting (CEA of CAS)
Op deze pagina
De halsslagaders (arteria carotis) zijn de belangrijkste bloedvaten naar het hoofd en splitsen onder de kaak in een tak naar het gezicht (externa) en een tak naar de hersenen (interna). Daarnaast lopen er nog twee kleinere wervelslagaders (arteria vertebralis) langs de achterkant van de hals. De linkerhalsslagader voedt de linkerhersenhelft, de rechterhalsslagader de rechterhelft. De hersenhelften sturen telkens de tegenovergestelde lichaamshelft aan. In de schedel vormen deze vier slagaders samen een slagaderring, de circulus van Willis. Die verbindingen zorgen ervoor dat de hersenen bloed blijven krijgen, zelfs als één van de slagaders vernauwd of verstopt raakt.
De belangrijkste oorzaak van vernauwing van deze slagaders is slagaderverkalking (atherosclerose). Dit wordt veroorzaakt door factoren zoals roken, hoge bloeddruk, diabetes, een hoog cholesterolgehalte, erfelijke aanleg of leeftijd.
Bij vernauwingen van deze bloedvaten kunnen zich bloedklonters vormen of kan een stukje van de vernauwing (plaque) loskomen en met het bloed naar de hersenen gaan. Daar kan het een kleiner bloedvat verstoppen, waardoor een deel van de hersenen geen bloed (en dus zuurstof) meer krijgt. Dit kan tijdelijke (kortdurende beroerte of TIA) of blijvende (beroerte - CVA) uitvalsverschijnselen veroorzaken, zoals halfzijdige verlamming, spraakstoornissen, scheefstand van de mond of blindheid aan één oog.
Een ernstige vernauwing van één of beide halsslagaders geeft een duidelijk verhoogd risico op een TIA of beroerte. Bovendien hebben patiënten de eerste maanden na een TIA of beroerte een duidelijk verhoogd risico op een (meer ernstige) beroerte.
Onder bepaalde voorwaarden kan een operatie zinvol zijn. Bij een vernauwing van meer dan 70% die nog geen klachten heeft veroorzaakt (asymptomatische halsslagadervernauwing), hebben patiënten die een operatie ondergaan minder risico om later een beroerte te ontwikkelen dan patiënten die alleen met medicatie behandeld worden. Als een halsslagadervernauwing van minstens 50% neurologische klachten veroorzaakt, wordt deze best zo snel mogelijk behandeld om het risico op een nieuw (ernstiger) TIA/CVA te voorkomen.
Het doel van de operatie is niet om de reeds bestaande uitvalsverschijnselen te verhelpen, maar wel om verdere schade (nieuw TIA/CVA) of problemen in de toekomst te vermijden.
Doel
Behandelmogelijkheden
Aan de hand van verschillende criteria zal uw behandelend chirurg bepalen welke behandeling we in uw situatie kunnen toepassen.
Momenteel zijn er 2 behandelmogelijkheden:
Open heelkundige behandeling: Carotisendarteriëctomie (CEA).Dit gebeurt onder algemene anesthesie waarbij de hersenfunctie tijdens de ingreep gemonitord wordt. Via een insnede thv de hals wordt de halsslagader vrijgelegd, afgeklemd en opengemaakt. Indien tijdens het afklemmen van het bloedvat een verandering van de hersenactiviteit wordt waargenomen, wordt er tijdelijk een shunt geplaatst. Dit is een kunststofbuisje dat ervoor zorgt dat er toch bloed naar de hersenen kan, ook als het bloedvat afgeklemd is. Vervolgens wordt de vernauwing (plaque) verwijderd en wordt het bloedvat gesloten met een stukje kunststof (patch/verwijdingsplastie).
Endovasculaire behandeling: Carotisstenting (CAS).Dit gebeurt meestal onder lokale verdoving. Via een punctie van de slagader in lies wordt een katheter opgevoerd tot in de halsslagader. Door contraststof via de katheter te injecteren maken we röntgenbeelden (angiografie) om de vernauwing in het bloedvat te lokaliseren. Indien mogelijk wordt een tijdelijke filter voorbij de vernauwing in het bloedvat geplaatst, om te vermijden dat tijdens de ingreep stukjes van de plaque die de halsslagader vernauwt in de hersenen terechtkomen. Vervolgens wordt een stent ontplooid en een ballon gebruikt om de vernauwing open te rekken. Nadien wordt de tijdelijke filter en katheter verwijderd, en wordt de prikplaats op de slagader afgesloten met een plug of door middel van manuele compressie. Nadien wordt een drukverband aangelegd om het risico op een nabloeding te verminderen.
Belangrijk om te weten:De stentbehandeling (CAS) wordt momenteel niet volledig terugbetaald door het ziekenfonds. Er is een extra kost zijn die je zelf moet betalen, tenzij je hospitalisatieverzekering dit (deels) terugbetaalt.
Mogelijke complicaties
Geen enkele ingreep is vrij van het risico op complicaties. Zo zijn ook bij deze operatie de normale risico’s op complicaties van een operatie aanwezig zoals wondinfectie, nabloedingen, trombose, longembolie, longontsteking en hartinfarct.
Mogelijke specifieke complicaties bij een carotisendarteriëctomie:
Beroerte doordat tijdens de ingreep een stukje loskomt uit de slagaderverkalking.Beschadiging van zenuwen die in het operatiegebied lopen. Afwijking in de beweging van de tong, slikstoornissen of problemen met de stembanden (heesheid) kunnen daarvan een gevolg zijn.Voosheid thv de oorlel of in het gebied van kaak- en mondhoek door kneuzing van een zenuw. Dit is meestal van tijdelijke aard.De bloeddruk kan na de operatie tijdelijk verhoogd zijn. In dat geval krijgt u extra medicijnen om de bloeddruk te verlagen om een cerebraal hyperperfusie syndroom te vermijden.(Na)bloeding waarvoor soms een een heringreep noodzakelijk is.
Mogelijke specifieke complicaties bij een carotisstenting:
Beroerte doordat tijdens de ingreep een stukje loskomt uit de slagaderverkalking of ten gevolge van een (intracerebrale) bloeding.(Na)bloeding of pseudo-aneurysma thv de punctieplaats waarvoor soms een een heringreep noodzakelijk is.Perforatie of scheuren van het bloedvat door een ballon of katheter. Dit kan leiden tot bloedingen en vereist soms bijkomende behandeling.Allergische reactie op het contrastmiddel.Achteruitgang van de nierfunctie.
Voorbereiding
Afhankelijk van uw medische voorgeschiedenis, wordt u verwezen naar de preoperatieve raadpleging anesthesie of uw huisarts voor het uitvoeren van preopatieve onderzoeken (bloedname en ECG).
Neem de volgende dingen mee op de dag van de ingreep:
IdentiteitskaartDocumenten voor arbeidsongeschiktheid (indien van toepassing)Documenten aanvullende hospitalisatieverzekering (indien van toepassing)Ingevulde preoperatieve vragenlijst en informed consent (krijgt u tijdens de raadpleging)Resultaten van eventuele onderzoeken van uw huisarts
U moet nuchter zijn:- Niet eten of drinken tot minimaal 6 uur voor de ingreep.
Vooraf zal de behandelende arts met u bespreken of u bepaalde medicatie moet stoppen voor de operatie. Vermeldt steeds als u bloedverdunnende medicatie neemt, zodat deze medicatie zo nodig tijdig kan gestopt worden en eventueel tijdelijk kan vervangen worden door andere medicatie.
Verloop
U meldt zich op tijd aan met uw elektronische identiteitskaart of eID in de inschrijvingskiosk. Het exacte uur van opname wordt de werkdag voor de ingreep telefonisch meegedeeld door onze opnamedienst.De operatie gebeurt onder algemene anesthesie en duurt gemiddeld 1.5-2 uur.Na de ingreep blijft u even in de ontwaakruimte voordat u naar de afdeling vaatheelkunde getransfereerd wordt. In sommige gevallen kan het zijn dat u de eerste nacht postoperatief op de dienst intensieve zorgen moet verblijven (bloeddrukcontrole, …).Bij een carotisendarterectomie zal er een drain in de hals achtergelaten worden voor afvoer van eventueel bloed en inwendig wondvocht. Deze wordt meestal de dag na de ingreep verwijderd. De gemiddelde opnameduur bedraagt 2 tot 3 dagen.Bij een carotisstenting wordt een drukverband thv de punctieplaats in de lies aangelegd. U dient absolute bedrust aan te houden tot de ochtend na de ingreep. Indien er zich geen problemen stellen, mag u daags na de ingreep het ziekenhuis verlaten.Bij je ontslag uit het ziekenhuis krijgt je een afspraak mee voor een controleraadpleging, een brief voor de huisarts en een medicatieschema.
Nazorg
Houd rekening met de volgende aandachtspunten om het resultaat van de ingreep te optimaliseren en uw comfort te verhogen:
Wondzorg: Inspecteer dagelijks de wonde of punctieplaats op tekenen van infectie, zoals roodheid of zwelling. Douchen is toegestaan na 24 uur met aangepaste verbanden, maar vermijd het gebruik van een bad of zwembad gedurende 2 weken.Beweging: Begin geleidelijk met lichte activiteiten. Vermijd tillen van zware voorwerpen (zwaarder dan 5 kg) en intensieve lichamelijke inspanning gedurende 2 tot 4 weken. In geval van een carotisstenting wordt aangeraden niet te fietsen gedurende 2 weken.Bloeddruk: Meet gedurende 2 weken dagelijks uw bloeddruk en noteer deze. Neem contact op met uw huisarts of behandelend chirurg als uw bloeddruk hoger is dan 170/100 mmHg of als u ongewone hoofdpijn ervaart.Medicatie: In geval van pijn kunt u zo nodig tot maximaal 4 keer per dag 1000 mg Paracetamol (Dafalgan®) innemen.In het medicatieschema worden altijd één of meerdere bloedverdunners en een cholesterolverlagend middel opgenomen. Het is belangrijk dat je je medicijnen inneemt volgens het voorgeschreven schema.Indien u reeds voor de operatie bloedverdunnende medicatie nam, zullen deze enkele dagen na de ingreep herstart worden. Bespreek dit met uw arts om het risico op bloedingen te beperken.Levenstijlaanpassingen: Rookstop indien van toepassing. Eet gezond en gevarieerd, met zo min mogelijk zout en vet. Beweeg regelmatig. Zorg voor een gezond gewicht en probeer dit ook te behouden. Laat uw bloeddruk en cholesterol regelmatig controleren bij de huisarts.
Vragen
Bij eventuele problemen of indien u zich ongerust maakt over een bepaalde klacht, kan u contact op nemen met:
Uw huisartsUw behandelende chirurg via het secretariaat van de dienst vaat- en thoraxheelkunde: 02 257 53 52
Neem zeker contact op met uw arts als u:
Roodheid of zwelling (tekens van infectie) ervaart bij de operatieplek.Koorts heeft boven de 38,5°C.Een plotse pijnlijk, bleek verkleurd en koud been ervaart.Hoge bloeddruk (> 170mmHg) ervaart, gepaard gaande met ernstige hoofdpijn.Tekens van uitval vertoont: krachtsverlies in het arm of been, scheefstand van de mond, gestoorde spraak of een (voorbijgaande) blindheid aan één oog.
