Plaatsing poortkatheter (port-a-cath)
Op deze pagina
Doel Voorbereiding Verloop Nazorg Aandachtspunten Contactgegevens
Doel
Binnenkort heb je een afspraak in verband met de plaatsing van een poortkatheter (port-a-cath). Hieronder bieden we jou informatie over de algemene gang van zaken bij een dergelijke ingreep. Door deze voorlichting willen wij bijdragen aan een vlot en aangenaam herstel. Het is goed je te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening en de behandeling, de situatie voor iedereen weer anders kan zijn.
Als je ziek bent, koorts hebt (temperatuur hoger dan 38°C) of om andere redenen verhinderd bent om op het afgesproken tijdstip voor de behandeling te komen, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met de afsprakendienst via 02 254 64 00.
Wat is een poortkatheter?
Een poortkatheter wordt een 'volledig implanteerbaar toedieningssysteem' genoemd, omdat het volledig onder de huid geplaatst wordt. Dit kan meestal op een onopvallende plaats onder het sleutelbeen. De poort is van buitenaf slechts te zien als een zwelling onder jouw huid met een bijkomend lijnvormig litteken.
Het systeem bestaat uit twee belangrijke onderdelen. Het eerste deel betreft het reservoir, wat een zelfsluitende siliconenmembraan bevat en door de huid aangeprikt kan worden met een speciale naald (Huberpuntnaald). Ten tweede is er een flexibele, dunne infusielijn, welke verbonden is aan het reservoir en uitmondt in de bovenste holle ader nabij het hart.
Jouw specialist heeft je een behandeling voorgesteld, waarbij regelmatige toediening van medicatie of andere vloeistoffen direct in een bloedvat noodzakelijk is. Meestal moeten deze medicijnen of vloeistoffen via een infuus in een ader van een arm of soms van een been worden toegediend. Met behulp van een poortkatheter kunnen zowel de behandeling, als ook noodzakelijke bloedafnames en radiologische scans met contrasttoediening, met het gemak en comfort van een simpele injectie door de huid verricht worden. Het enige wat je voelt, is een lichte prik in de huid.
De aanwezigheid van een poortkatheter vormt meestal geen belemmering voor het sporten. Informeer jouw chirurg als je een sport beoefent met intensief gebruik van de arm of schouder (tennis, boogschieten enz.). In de mate van het mogelijke zal jouw chirurg hiermee rekening houden.
Voorbereiding
Voor je geopereerd gaat worden, mag je niet eten en/of niet drinken. Omdat nuchterheid van groot belang is voor jouw operatie, ontvang je hierover aanvullend informatie in jouw map “Preoperatieve informatie”. De werkdag voor jouw operatie word je tussen 14u en 20u telefonisch verwittigd hoe laat je verwacht wordt in het ziekenhuis. Indien je overdag niet bereikbaar bent, kan je vanaf 15u contact opnemen via 02 254 64 00.
Als je antistollingsmedicatie neemt, heb je informatie ontvangen of je die al dan niet voor deze ingreep moet onderbreken. Bij twijfel dien je contact op te nemen op de hieronder wat verder beschreven wijze.
Verloop
De operatie wordt verricht onder diepe sedatie met een plaatselijke verdoving ter hoogte van de beoogde plek voor plaatsing van de poortkatheter. Diepe sedatie is niet te verwarren met algemene verdoving, waarbij een beademingsapparaat de ademhalingsfunctie tijdelijk overneemt. Diepe sedatie is vergelijkbaar met de manier waarop je ’s nachts slaapt: je bent niet bewust, maar alle functies van het lichaam werken gewoon zelfstandig verder.
Als de verpleegkundige je heeft voorbereid voor de operatie, word je naar de operatiekamer gebracht. Hier zal via een infuus de medicatie voor de diepe sedatie worden toegediend en de huid wordt middels enkele injecties plaatselijk verdoofd.
De chirurg zal nu een incisie maken, waarbij een bloedvat wordt opgezocht of met een naald wordt aangeprikt, zodat de katheter in de bloedbaan gebracht kan worden. Met behulp van een röntgentoestel zal bekeken worden of het uiteinde van de katheter zich op de goede plek bevindt in de bovenste holle ader. Hierna zal het reservoir aangesloten worden, waarna deze onderhuids geplaatst zal worden. Uiteraard wordt getest of het systeem goed werkt. De huid wordt vervolgens gesloten met zelfverterende draadjes en huidlijm. Als je binnen 72 uur na plaatsing van het poortsysteem start met de behandeling, wordt de poortkatheter direct aangeprikt met een speciale naald (Huberpuntnaald).
Je ontvangt een kaartje met de vermelding van het type poortkatheter, welke bij jou werd geplaatst. Bewaar dit bij jouw papieren. Jouw zorgverlener kan hier in de toekomst bij gewenst gebruik van de poort naar vragen.
Nazorg
Als je geen behandeling of verdere afspraken hebt na plaatsing van de poortkatheter, kan je direct na de behandeling weer naar huis. Wij adviseren je om niet alleen te komen en niet zelf te rijden.
Wij adviseren je om bij thuiskomst zo nodig een pijnstiller te nemen, bijvoorbeeld dafalgan of paracetamol 1000mg. Nadien kan je afhankelijk van de pijn deze pijnstiller herhalen conform de instructies uit de bijsluiter.
Na de behandeling moet je het geopereerde lichaamsdeel rust geven. Vermijdt zware belasting van de arm en schouder aan de kant, waar de poortkatheter is geplaatst gedurende de eerste vier weken. Vermijd eveneens bruuske, zware en herhalende bewegingen van de arm.
Tijdens de verdere behandeling zal jouw specialist of diens verpleegkundige jouw aanspreekpunt zijn voor de zorg rondom de poortkatheter. Indien je niet langer behandeling krijgt via de poortkatheter dient deze minstens om de drie maanden onderhouden te worden door middel van het doorspoelen van het kathetersysteem. Dit kan door een thuisverpleegkundige of jouw huisarts verricht worden. Je krijgt van jouw behandelend arts hiervoor een voorschrift.
Als de poortkatheter langere tijd niet gebruikt is of hoogstwaarschijnlijk niet meer gebruikt gaat worden, kan deze onder plaatselijke verdoving verwijderd worden. Hiervoor zal bij jouw chirurg een afspraak worden voorzien.
Aandachtspunten
Geen enkele operatie is zonder risico’s. Zo is ook bij deze operaties de normale kans op complicaties aanwezig, zoals bloeding en wondinfectie. Een geringe uiting van een bloeding kan je na enkele dagen herkennen in de vorm van een blauwe verkleuring in het wondgebied, die kan uitzakken over de borst. Dat is niet verontrustend.
In zeldzame gevallen ontstaat er bij het aanprikken van het bloedvat een klaplong. Je dient dan te worden gehospitaliseerd ter observatie en eventueel dient er een drain geplaatst te worden om de klaplong te verhelpen. Soms kan een katheter niet op de goede plaats gebracht worden omwille van een te nauw bloedvat. Dan kan de chirurg moeten besluiten tot het gebruik van een ander bloedvat, bijvoorbeeld in de hals of aan de andere kant van het lichaam.
Op lange termijn kunnen er problemen voorkomen met het aanprikken van het reservoir of met de doorgankelijkheid van het systeem. Het systeem is immers onderhevig aan slijtage. Aangezien het systeem gemaakt is van kunstmateriaal is er een kleine kans op infectie van het systeem. Afhankelijk van uw situatie moet dan bepaald worden of het systeem vervangen of verwijderd moet worden.
Een enkele keer ontstaat er een klonter in het bloedvat rond het systeem, waardoor een trombosearm ontstaat. Dit kan met medicatie goed behandeld worden.
Contactgegevens
Als er zich de eerste avond of nacht na de behandeling problemen voordoen, contacteer je de spoeddienst via 02 257 56 80.
Heb je de volgende ochtend na de behandeling vragen of problemen, dan bel je naar het dagziekenhuis Inwendige geneeskunde via 02 257 58 81 of naar het onthaal via 02 254 64 00 bij geen gehoor.
Werkweken overdag:
- Dagziekenhuis Inwendige geneeskunde: 02 257 58 81
- Onthaal: 02 254 64 00
Avond-, nacht- en weekenduren:
- Spoed: 02 257 56 80
