Wat is osteoporose?
Osteoporose, in de volksmond vaak ‘botontkalking’ of ‘broze botten’ genoemd, is een aandoening waarbij je botten hun stevigheid verliezen en ‘poreuzer’ worden. Osteoporose treft 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 5 mannen wereldwijd boven de 50 jaar.
Osteoporose voel je niet, tenzij je daadwerkelijk iets breekt. Daarom wordt het ook wel een 'stille' aandoening genoemd. Een val van eigen hoogte of iets zwaars optillen, kan al voldoende zijn voor een breuk. Hierom moet osteoporose tijdig gedetecteerd en behandeld worden om te voorkomen dat er een breuk ontstaat of om te voorkomen dat een volgende breuk optreedt. Dit alles ondersteund met gezonde voeding en voldoende beweging.
Bron: IOF
Wat zijn de risicofactoren voor osteoporose?
Niet beïnvloedbare risicofactoren
- Leeftijd en geslacht: Het risico neemt toe met de leeftijd. Vrouwen hebben een hoger risico, vooral na de menopauze door de daling van oestrogeen.
- Familiale belasting: Een ouder/zus/broer met osteoporose of een gebroken heup verhoogt de kans.
- Eerdere botbreuken: Eerder een bot breken na een lichte val is een sterke indicator voor osteoporose
- Medische aandoeningen & medicatie: Ziekten zoals reumatoïde artritis, langdurig gebruik van corticosteroïden (zoals Medrol®) of anti-hormonale behandeling (zoals Femara®, Arimidex®, Firmagon®) tasten de botdichtheid aan.
Beïnvloedbare risicofactoren (levensstijl)
- Voeding: Een tekort aan calcium, vitamine D of eiwitten verzwakt de botten.
- Beweging: Te weinig lichaamsbeweging leidt tot sneller botverlies.
- Lichaamsgewicht: Een te laag gewicht (BMI onder 19 kg/m²) verhoogt het risico aanzienlijk.
- Roken & alcohol: Zowel roken als overmatig alcoholgebruik versnellen botafbraak en verhogen de kans op breuken én vallen.
Onderzoek
Omdat osteoporose meestal onopgemerkt ontstaat, wordt de diagnose vaak pas gesteld na een botbreuk of via een gericht onderzoek bij een verhoogd risico.
Het standaard onderzoek voor de diagnose van osteoporose is een DEXA-scan (botdichtheidsmeting). Dit is een snel, veilig en pijnloos onderzoek. Met behulp van een lage dosis röntgenstraling meet een apparaat de minerale dichtheid van je botten ter hoogte van de heup en de lumbale wervelkolom.
Er zal meestal ook een röntgenfoto van de rug gebeuren om te screenen naar eventuele inzakkingen van de ruggenwervels ten gevolge van osteoporose.
Behandeling
Medicatie
Er zijn verschillende mogelijkheden voor de medicamenteuze behandeling van osteoporose. Deze worden onderverdeeld in botafbraakremmende (antiresorptieve) medicatie en botopbouwende (anabole) medicatie.
Voorbeelden van botafbraakremmers:
- Alendronaat (via de mond, wekelijks)
- Denosumab (Kefdensis®, Prolia®) spuitje subcutaan, om de 6 maanden)
- Zoledroninezuur (Aclasta®) (infuus intraveneus, jaarlijks)
Voorbeelden van botopbouwende medicatie:
- Romosozumab (Evenity®)(spuitje subcutaan, maandelijks ged. 1 jaar)
- Abaloparatide (Eladynos®)(spuitje subcutaan, dagelijks ged. 18 maanden)
Botopbouwende medicatie dient stééds gevolgd te worden door botafbraak-remmende medicatie.
De behandelende arts bespreekt samen met jou welke behandeling het meest aangewezen is om het risico op een breuk te verminderen.
Calcium/vitamine D
Calcium en vitamine D hebben een cruciale rol in de opbouw van onze botten. Vitamine D zorgt voor een betere opname van calcium uit onze voeding dewelke via onze darmen in het bloed worden opgenomen. Wanneer er te weinig calcium in het bloed is, gebruikt ons lichaam de calciumvoorraad uit de botten om de spieren van calcium te voorzien.
Voor een goede botgezondheid is het belangrijk om dagelijks tussen 1200 en 2000 mg per dag calcium in te nemen. Een gevarieerd voedingspatroon is hierbij van groot belang. Een diëtiste zal jou bij de start van jouw behandeling uitleg geven omtrent correcte voedingsadviezen bij osteoporose.
In veel gevallen is een calcium- en vitamine D-supplement noodzakelijk om voldoende te voorzien in de inname hiervan. Dit zal ook besproken worden door jouw behandelend arts bij de start van jouw behandeling.
Lichaamsbeweging
Een minstens even belangrijke component van de behandeling is voldoende lichaamsbeweging met de nadruk op weerstandstraining en spierversterkende oefeningen, eventueel onder begeleiding van een kinesitherapeut.
Valpreventie
Bij osteoporose zijn de botten kwetsbaarder, waardoor een schijnbaar onschuldige val al kan leiden tot een breuk. Het voorkomen van een val is daarom net zo belangrijk als de medische behandeling. Onze ergotherapeuten en kinesitherapeuten kunnen jou hierin verder begeleiden tijdens de behandeling.
Fractuurpreventiedienst in het AZ Jan Portaels
Als je een botbreuk hebt opgelopen, biedt het AZ Jan Portaels jou ondersteuning via onze Fractuurpreventiedienst (Fracture Liaison Service (FLS). Dit is een gespecialiseerde dienst die ervoor zorgt dat je na een breuk niet enkel herstelt, maar ook de juiste zorg krijgt om toekomstige breuken de voorkomen.
Wat betekent deze Fractuurpreventiedienst concreet voor jou?
- Automatische screening: na jouw behandeling op de dienst Spoedgevallen of Orthopedie word je doorverwezen naar onze dienst om te onderzoeken of osteoporose de oorzaak van de breuk is.
- Alles-in-één-afspraak: de onderzoeken worden snel en efficiënt gepland met aansluitend het bespreken van de resultaten en de eventuele behandeling
- Persoonlijk behandelplan: de arts maakt een behandelplan op maat, in overleg met jou en jouw eventuele mantelzorger.
- Vast aanspreekpunt: de FLS-verpleegkundige is jouw aanspreekpunt voor al jouw vragen over medicatie, levensstijl en voorkomen van vallen.
Bekijk deze pagina voor meer informatie over FLS.
