Wat is adalimumab?
Adalimumab (Amgevita®, Hulio®, Humira®, Hyrimoz®, Idacio®, Imraldi®) is een biologisch geneesmiddel (biological) dat in een laboratorium wordt gemaakt van menselijke eiwitten. Het medicijn behoort tot de groep van TNF-alfa blokkers. Het is een geneesmiddel dat de natuurlijke afweer onderdrukt en zo de ontsteking in de darm afremt.
Waarvoor wordt adalimumab gebruikt?
Adalimumab wordt gebruikt voor de behandeling van volwassenen en kinderen/jongeren (6-17 jaar) met matige tot ernstige ziekte van Crohn of bij volwassenen met colitis ulcerosa, bij wie er geen of onvoldoende respons is op "conventionele" therapie (corticoïden en immunosuppressiva), of bij intolerantie voor deze therapieën.
Adalimumab kan de ziekte niet genezen, maar alleen onderdrukken. Het doel van de behandeling is enerzijds om uw symptomen te doen verdwijnen en anderzijds om de ontsteking van het slijmvlies van de darm volledig te laten helen. Zodra de ziekte onder controle is, is het belangrijk om nieuwe opstoten en de daarmee gepaard gaande problemen op lange termijn te voorkomen. Daarom spreken we vaak van een “aanvalsbehandeling” waarbij we de actieve ontsteking proberen te onderdrukken, en een “onderhoudsbehandeling” waarbij we nieuwe opstoten proberen te voorkomen. Het is dus belangrijk om de medicatie voort te zetten, zelfs wanneer er geen ziekteactiviteit meer is.
De effecten van adalimumab kunnen al binnen een tweetal weken merkbaar zijn. Er zijn echter ook patiënten bij wie de behandeling pas later effect heeft.
Wat moet er gebeuren voor de opstart van adalimumab?
Voor de start van de behandeling word je gecontroleerd op (in)actieve tuberculose en andere ernstige infecties, zoals hepatitis, omdat adalimumab een oude infectie kan doen opflakkeren.
De controle gebeurt via een bloedafname, een röntgenfoto van de longen en een tuberculinehuidtest, die door de longarts wordt uitgevoerd.
Als er een risico is op een vroegere besmetting, krijg je eerst een aangepaste behandeling voordat adalimumab wordt gestart.
Adalimumab is een duur geneesmiddel dat enkel wordt terugbetaald door je mutualiteit met een geldig terugbetalingsattest.
Voor de opstart van adalimumab bezorgt je arts je dit attest, dat je moet indienen bij je mutualiteit. Pas na goedkeuring door je mutualiteit kan de behandeling worden gestart.
Let op: enkel een gastro-enteroloog kan dit attest maken, niet de huisarts. Het attest dient jaarlijks verlengd te worden.
Hoe wordt adalimumab toegediend?
Adalimumab wordt subcutaan toegediend, met een spuit of pen in het weefsel onder de huid. Bij de opstart leert een verpleegkundige je hoe je de injectie zelf kunt toedienen. Nadien kan je de medicatie zelfstandig thuis toedienen.
Spuit en pen
De standaarddosering is één injectie elke 2 weken. Soms kan de arts besluiten om de frequentie op te voeren naar een wekelijkse injectie.
De dosis bij de eerste en tweede toediening is hoger dan bij latere toedieningen. Zo wordt bij de eerste toediening (week 0) 160 mg (4 injecties) toegediend, bij de tweede toediening (week 2) 80 mg (2 injecties), en vervolgens 40 mg elke 2 weken.
De spuiten of pennen moeten thuis in de koelkast worden bewaard en moeten na gebruik worden weggegooid in een naaldcontainer. Een volle naaldcontainer kan je naar het containerpark brengen.
Overzicht van opstart en opvolging
Zie het aparte overzichtsschema voor de opstart en opvolging.
Zodra je ziekte goed onder controle is, kom je elke 6 maanden op controle bij je arts. Je arts zal je telkens klinisch onderzoeken en een bloed- en stoelgangsonderzoek laten uitvoeren. Daarnaast wordt het terugbetalingsattest voor adalimumab jaarlijks vernieuwd. Vergeet niet om altijd naar medicatievoorschriften te vragen indien nodig.
Verder is een jaarlijks nazicht bij de dermatoloog aangewezen, en voor vrouwen ook een regelmatig gynaecologisch nazicht van de baarmoederhals.
Mogelijke nevenwerkingen
Meest voorkomende nevenwerkingen:
- Infecties: meestal gaat het om milde infecties zoals bovenste luchtweginfecties, urineweginfecties of koortsblaasjes die met een antibioticakuur of andere behandeling opgelost kunnen worden. Minder frequent komen ernstige infecties voor, zoals longontsteking, tuberculose, hepatitis B.
- Allergische reacties: huiduitslag, jeuk, lage bloeddruk
- Huiduitslag: lokale droge/schilferende huid, kleine eczeemvlekjes. Deze kunnen meestal met een lokale therapie behandeld worden.
Na een subcutane toediening kan soms een lokale huidreactie optreden (bijv. roodheid, pijn en/of zwelling). Deze reacties zijn vaak mild en gaan spontaan voorbij. - Hoofdpijn: komt meestal voor na de toediening van het infuus en reageert doorgaans goed op pijnmedicatie.
Zeldzame nevenwerkingen:
Zenuwaandoeningen en hartproblemen worden zeldzaam beschreven. Neem contact op met je arts of de IBD-verpleegkundige als je een van de volgende klachten ontwikkelt: moeilijkheden met lopen, verminderd gevoel of tintelingen in de ledematen, wazig zicht en/of oogpijn, kortademigheid, gezwollen voeten.
Sommige studies tonen een licht verhoogd risico op huidkanker (melanoom) en lymfeklierkanker (lymfoom). Daarom wordt aangeraden om je steeds in te smeren met zonnecrème factor 50 en jaarlijks op controle te gaan bij een dermatoloog.
Opmerking: Stop nooit zelf met uw medicatie, maar altijd na overleg met je arts of IBD-verpleegkundige.
Aandachtspunten
Verwittig je arts in de volgende gevallen:
- Het optreden van nevenwerkingen (zoals hierboven beschreven)
- Het optreden van een allergische reactie na de toediening (huiduitslag, jeuk, lage bloeddruk)
- Koorts (>38°C) of ziekte
- Als je zwanger bent of je hebt een actieve kinderwens
- Je terugbetalingsattest is verlopen
Wanneer je bent vergeten de medicatie te injecteren, dien je de eerstvolgende injectie toe zodra je het je herinnert. De daaropvolgende injectie neem je op de dag die overeenkomt met je oorspronkelijke schema.
Voorbeeld: normaal injecteer je elke 14 dagen. Ben je 4 dagen te laat, dan dien je de injectie meteen toe en neem je de volgende injectie 10 dagen later.
Roken verergert de ziekte van Crohn, daarom is een rookstop absoluut noodzakelijk.
Zwangerschap en borstvoeding
De behandeling met anti-TNF kan tijdens de zwangerschap worden voortgezet. Er zijn geen aanwijzingen dat deze behandeling aanleiding zou geven tot een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen.
Levende vaccins (zoals het vaccin tegen mazelen, bof, rubella en tegen rotavirus) moeten bij de pasgeborene worden vermeden in de eerste 12 maanden na de geboorte, indien de moeder in contact kwam met anti-TNF-behandeling tijdens het derde trimester van de zwangerschap.
Borstvoeding is toegestaan tijdens de behandeling met anti-TNF.
Tijdens en voor de zwangerschap is het van groot belang dat er geen ziekteactiviteit meer aanwezig is om het risico op zwangerschapscomplicaties te beperken. Stop dus nooit zomaar met de medicatie zonder dit eerst met je behandelend gastro-enteroloog te bespreken.
Vaccinaties
Patiënten die onder anti-TNF behandeling staan, mogen geen levende afgezwakte vaccins toegediend krijgen. Dit betreft onder andere het vaccin tegen mazelen en het vaccin tegen gele koorts. Als je deze vaccins toch wilt krijgen, moeten deze voor de start van de behandeling met adalimumab toegediend worden.
Het merendeel van de beschikbare vaccins zijn zogenaamde “geïnactiveerde vaccins”, die zonder problemen toegediend kunnen worden.
Gezien het verhoogde infectierisico onder adalimumab zal uw arts enkele vaccinaties aanraden:
- De standaard vaccinaties in België, zoals tetanus
- Jaarlijks griepvaccin
- Vijfjaarlijks pneumococcenvaccin
- Vaccin tegen hepatitis A en B
- Vaccins tegen covid-19
- Vaccin tegen humaan papillomavirus (bij jonge patiënten)
Contactgegevens
Voor niet-dringende vragen kan je altijd mailen naar onze IBD-verpleegkundige of arts via ibd@azjanportaels.be. Jouw e-mail wordt één keer per week zorgvuldig opgevolgd door onze verpleegkundige.
Bij dringende vragen kan je rechtstreeks contact opnemen met:
Jouw arts via het telefoonnummer van het onthaal: 02 254 64 00De spoeddienst tijdens het weekend of 's nachts: 02 257 56 80
