Wat is een interleukine-23-remmer?
Mirikizumab (Omvoh®) en risankisumab (Skyrizi®) zijn beide biologische geneesmiddelen (biologicals) dat in een labo gemaakt wordt van menselijke eiwitten. Deze medicijnen behoren tot de groep van de interleukine-remmers en gaan specifiek interleukine 23 (IL-23) remmen. Dit interleukine speelt een rol in onstekingsreacties in het lichaam. Door IL-23 te remmen, onderdrukken deze geneesmiddelen de natuurlijke afweerreactie en wordt de ontsteking in de darm afgeremd.
Waarvoor worden interleukine-23-remmers gebruikt?
Mirikizumab (Omvoh®) is voorlopig enkel goedgekeurd voor gebruik bij volwassenen met colitis ulcerosa, Risankizumab (Skyrizi®) werd tot voor kort alleen gebruikt bij volwassenen met de ziekte van Crohn, maar sinds 1 augustus 2024 is Skyrizi ook terugbetaald voor de behandeling van colitis ulcerosa. Beide geneesmiddelen worden in België alleen terugbetaald als je reeds voldoende lang werd behandeld met een ander biologisch geneesmiddel of een small molecule, zonder voldoende resultaat of met te uitgesproken nevenwerkingen. We zeggen daarom dat IL-23-remmers enkel kunnen worden opgestart als tweedelijnsbehandeling.
Risankizumab is daarnaast ook werkzaam bij ontstekingen van de huid (psoriasis) en de gewrichten (psoriatische artritis).
Wat moet er gebeuren voor de opstart van een IL-23 remmer?
Voordat de behandeling start, wordt u gecontroleerd op (in)actieve tuberculose en andere ernstige infecties (zoals hepatitis), aangezien IL-23 remmers soms een opflakkering kunnen geven van een oude infectie. Dit gebeurt aan de hand van een bloedafname, een röntgenfoto van de longen en een tuberculinehuidtest. Deze laatste test zal worden uitgevoerd door de longarts. Indien er een risico is op een vroegere besmetting, dient u hiervoor een gepaste behandeling te krijgen alvorens te starten met de IL-23 remmer.
IL-23 remmers zijn duur geneesmiddelen die enkel mits een geldig terugbetalingsattest zullen vergoed worden door uw mutualiteit. Voor de opstart van de IL-23 remmer zal je arts een terugbetalingsattest aan je bezorgen dat moet ingediend worden bij je mutualiteit. Pas wanneer je goedkeuring krijgt van je mutualiteit, kan gestart worden met de therapie.
Let op: enkel een gastro-enteroloog kan dit attest maken, niet de huisarts. Het attest dient jaarlijks verlengd te worden.
Hoe wordt een IL-23 remmer toegediend?
De eerste 3 toedieningen van mirikizumab en risankizumab gebeuren via een intraveneus infuus: de medicatie wordt via een baxter rechtstreeks in een ader toegediend. Dit gebeurt op de dagzaal in het ziekenhuis. Dit gebeurt op de dagzaal in het ziekenhuis, met telkens 4 weken tussen de opeenvolgende toedieningen.
Vanaf de vierde toediening wordt de medicatie subcutaan (in de huid) toegediend. Eerst zal dit gebeuren door een verpleegkundige die u de handeling aanleert. Nadien kan je zelf de medicatie thuis toedienen. Bij mirikizumab wordt de medicatie toegediend door middel van een spuit aan een dosis van 200mg (2x100mg) elke 4 weken. Bij risankizumab wordt de medicatie toegediend met een speciaal ontworpen toestel, een “on body injector” (OBI), aan een dosis van 360mg elke 8 weken.
Spuit en pen
"On body injector"
Mirikizumab --> nog aan te passen
Risankizumab
De spuiten of OBI worden thuis bewaard in de koelkast, en moeten na gebruik weggegooid worden in een naaldcontainer. Een volle naaldcontainer kan je naar het containerpark brengen.
Overzicht van toediening en opvolging
Zie het aparte overzichtsschema voor de opstart en opvolging.
Zodra je ziekte goed onder controle is, zal u vervolgens elke 6 maanden op controle komen bij uw arts. Je arts zal u telkens klinisch onderzoeken en een bloed- en stoelgangsonderzoek laten uitvoeren. Daarnaast zal je arts het terugbetalingsattest voor de IL-23 remmer jaarlijks vernieuwen. Vergeet niet om op de raadpleging telkens te vragen naar medicatievoorschriften indien u deze nodig heeft.
Verder is voor vrouwen een regelmatig gynaecologisch nazicht van de baarmoederhals aanwezen.
Mogelijke nevenwerkingen
IL-23 remmers wordt in algemeen zeer goed verdragen en patiënten hebben weinig nevenwerkingen. Desondanks zijn er enkele mogelijke nevenwerkingen, zoals
- Hoofdpijn
- Vermoeidheid
- Lokale huidreacties op de injectieplaats zijn ook mogelijk
- Infecties: meestal milde infecties, vooral van de bovenste luchtwegen (keelontsteking, sinusitis, enz.)
Aandachtspunten
Verwittig uw arts in geval van onderstaande gevallen:
- Het optreden van nevenwerkingen (zie hierboven)
- Het optreden van een allergische reactie na de toediening (huiduitslag, jeuk, lage bloeddruk)
- Koorts (>38°C) of ziekte
- U bent zwanger of heeft een actieve kinderwens
- Uw terugbetalingsattest is verlopen
Roken verergert de ziekte van Crohn. Daarom is rookstop absoluut noodzakelijk.
Zwangerschap en borstvoeding
De wetenschappelijke informatie over de veiligheid van IL-23 remmers tijdens de zwangerschap is beperkt. Daarom wordt heden aangeraden om geen IL-23 remmers te nemen tijdens de zwangerschap. Riskanizumab dient 21 weken voor de contraceptie gestaakt te worden, mirikizumab 10 weken.
Bij borstvoeding is het niet geweten wat het effect is van een behandeling met IL-23 op de baby. Het risico van het gebruik van deze medicatie en het eventuele risico bij het kind dient in overleg met je arts afgewogen te worden.
Stop niet zomaar medicatie zonder dit eerst met uw behandelend gastro-enteroloog te bespreken.
Vaccinaties
Patiënten die met een IL-23 remmer behandeld worden, mogen geen levend afgezwakte vaccins toegediend krijgen. In de praktijk gaat dit vooral over het vaccin tegen mazelen en het vaccin tegen gele koorts. Zo u deze vaccins toch toegediend wil krijgen, dient dit voor de start van de IL-23 remmer toegediend te worden.
Het merendeel van de beschikbare vaccins zijn zogenaamde “geïnactiveerde vaccins”, die zonder problemen toegediend mogen worden.
Gezien het verhoogd infectierisico onder een IL-23 remmer zal uw arts enkele vaccines aanraden:
- De standaard vaccinaties in België, zoals tetanus
- Vaccin tegen herpes zoster virus (zona)
- Jaarlijks griepvaccin
- Vijfjaarlijkse pneumococcenvaccin
- Vaccin tegen hepatitis A en B
- Vaccins tegen covid-19
- Vaccin tegen humaan papillomavirus (bij jonge patiënten)
Contactgegevens
Voor niet-dringende vragen kan je altijd mailen naar onze IBD-verpleegkundige of arts via ibd@azjanportaels.be. Jouw e-mail wordt één keer per week zorgvuldig opgevolgd door onze verpleegkundige.
Bij dringende vragen kan je rechtstreeks contact opnemen met:
Jouw arts via het telefoonnummer van het onthaal: 02 254 64 00De spoeddienst tijdens het weekend of 's nachts: 02 257 56 80
