Wat is ustekinumab?
Ustekinumab (Stelara®) is een biologisch geneesmiddel dat in een labo gemaakt wordt van menselijke eiwitten. Het medicijn behoort tot de groep van de interleukine-remmers en gaat specifiek interleukine 12 (IL-12) en interleukine 23 (IL-23) remmen. Deze interleukines hebben een pro-inflammatoir effect in onstekingsreacties in het lichaam, onder andere in de ontsteking die optreedt bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Door IL-12 en IL-23 te blokkeren, wordt getracht de ziekteactiviteit bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa te onderdrukken.
Waarvoor wordt ustekinumab gebruikt?
Bij volwassenen:
Behandeling van ernstige colitis ulcerosa na falen van of intolerantie voor een therapie met een anti-TNF-remmer of een integrine-blokker.Behandeling van ernstige ziekte van Crohn, na falen van of intolerantie voor een therapie met een anti-TNF-remmer of een integrine-blokker.
Ustekinumab kan volgens de huidige terugbetalingscriteria dus enkel gestart worden als 2de lijns behandeling.
Ustekinumab is niet terugbetaald bij kinderen en jongeren <18 jaar.
De kans op beterschap van jouw ziekte met ustekinumab ligt tussen de 30 en 60%. De werking van ustekinumab treedt op na enkele weken. In sommige gevallen duurt het langer. Ustekinumab kan echter jouw ziekte nooit genezen, enkel onderdrukken. Daarom is het belangrijk om de medicatie verder te zetten, zelfs als er geen ziekteactiviteit meer is. Daarom spreken we vaak over een “aanvalsbehandeling” waarbij we de actieve ontsteking proberen te onderdrukken, en een “onderhoudsbehandeling” waarbij we nieuwe opstoten proberen te voorkomen.
Wat moet er gebeuren voor de opstart van ustekinumab?
Omdat ustekinumab enkel kan opgestart worden bij een actieve matig tot ernstige colitis ulcerosa en ziekte van Crohn wordt voor de start van ustekinumab eerst de ziekteactiviteit nagegaan door middel van een coloscopie en/of beeldvorming.
Voor de behandeling start, word je gecontroleerd op (in)actieve tuberculose en andere ernstige infecties (zoals hepatitis), aangezien ustekinumab soms een opflakkering kan geven van een oude infectie. Dit gebeurt aan de hand van een persoonlijke voorgeschiedenis waarbij eventueel vroeger contact met tuberculose kan worden besproken. Daarnaast wordt er steeds een röntgenfoto van de longen genomen en een tuberculinehuidtest of een bloedafname.
Hoe wordt ustekinumab toegediend?
De eerste toediening van ustekinumab gebeurd via een intraveneus infuus in het dagziekenhuis: de medicatie wordt via een baxter rechtstreeks in een ader toegediend. De dosis is afhankelijk van jouw lichaamsgewicht (<55kg: 2x130mg, 55-85kg: 3x 130mg, >85kg: 4x 130mg)
Vanaf de tweede toediening wordt ustekinumab subcutaan toegediend aan een dosis van 90mg elke 8 weken: het wordt met een spuit of pen toegediend in de huid. Eerst zal dit gebeuren door een verpleegkundige die jou de handeling aanleert. Nadien kan je zelf de medicatie thuis toedienen.
Spuit en pen
De toediening van ustekinumab subcutaan elke 4 weken (of een extra intraveneuze toediening) bij verlies van respons wordt niet terugbetaald en wordt in het algemeen afgeraden. Het effect hiervan wordt immers momenteel nog bestudeerd in een lopende klinische studie (RESCUE-CD studie). Indien nodig, zal jouw arts jou aanspreken over deze studie.
De spuiten of pennen worden thuis bewaard in de koelkast, en moeten na gebruik weggegooid worden in een naaldcontainer. Een volle naaldcontainer kan je naar het containerpark brengen.
Overzicht van toediening en opvolging
| Voor de start |
|
| Week 0 | Eerste toediening via een infuus in het dagziekenhuis + terugbetaling (bijlage A), igv colitis ulcerosa ( bij ziekte van Crohn geen attest nodig. De eerste drie toedieningen worden aangeboden door de firma Janssens). |
| Week 8 | Eerste subcutane toediening in het dagziekenhuis. De arts of verpleegkundige zal jou aanleren hoe je de medicatie correct toedient. + raadpleging arts |
| Week 16 | Tweede subcutane toediening in het ziekenhuis |
| Week 20 | Evaluatie:
|
| Week 22 | Raadpleging arts + bloedname + in orde brengen terugbetalingsattest |
| Week 24 | Subcutane toediening thuis |
| Week 32 | Subcutane toediening thuis + raadpleging arts |
Zodra jouw ziekte goed onder controle is, zal je elke 6 maanden op controle komen bij jouw arts. Jouw arts zal jou telkens klinisch onderzoeken en een bloedonderzoek laten uitvoeren, en in geval van de ziekte van Crohn ook een stoelgangstaalanalyse. Daarnaast zal jouw arts het terugbetalingsattest voor ustekinumab jaarlijks vernieuwen. Vergeet niet om op de raadpleging telkens te vragen naar medicatievoorschriften indien je deze nodig hebt.
Verder is een jaarlijks nazicht bij de dermatoloog aangewezen.
Mogelijke nevenwerkingen
Ustekinumab wordt in algemeen zeer goed verdragen en patiënten hebben weinig nevenwerkingen. Desondanks zijn er enkele mogelijke nevenwerkingen, zoals
DuizeligheidHoofdpijnLokale huidreacties op de injectieplaats zijn ook mogelijkInfecties: meestal milde infecties. Voornamelijk infecties ter hoogte van de bovenste luchtwegen worden waargenomen (keelontsteking, sinusitis, enz).
Studies tonen geen verhoogd risico aan op kanker of bloedklonters.
Aandachtspunten
Verwittig jouw arts in geval van onderstaande gevallen:
Optreden van nevenwerkingenKoorts (>38°C) of ziekteJe bent zwanger of hebt een actieve kinderwensJouw terugbetalingsattest is verlopen
Roken verergert de ziekte van Crohn. Daarom is rookstop absoluut noodzakelijk.
Zwangerschap en borstvoeding
De wetenschappelijke informatie over de veiligheid van ustekinumab tijdens de zwangerschap is beperkt. Tot op heden zijn er geen aanwijzingen dat het gebruik van ustekinumab gedurende de zwangerschap of borstvoeding onveilig is. Een overzicht van alle gerapporteerde zwangerschappen met blootstelling aan ustekinumab toont immers geen toegenomen risico’s voor de moeder of de baby. Europese richtlijnen stellen voor dat het gebruik van ustekinumab tijdens de zwangerschap overwogen kan worden, rekening houdend met de karakteristieken van de patiënt (bvb. ziekte activiteit, medische voorgeschiedenis).
Tijdens en voor de zwangerschap is het van groot belang dat er geen ziekteactiviteit meer aanwezig is om het risico op zwangerschapscomplicaties te beperken. Stop dus niet zomaar medicatie zonder dit eerst met jouw behandelend gastro-enteroloog te bespreken.
Tijdens de zwangerschap is er, ongeacht welke behandeling je krijgt, één derde kans dat jouw ziekte stabiel blijft, één derde kans dat jouw ziekte verslechtert en één derde kans dat jouw ziekte verbetert.
Vaccinaties
Patiënten die onder ustekinumab behandeling staan, mogen geen levend afgezwakte vaccins toegediend krijgen. In de praktijk gaat dit vooral over het vaccin tegen mazelen en het vaccin tegen gele koorts. Als je deze vaccins toch toegediend wil krijgen, dient dit voor de start van de anti-TNFα behandeling toegediend te worden.
Het merendeel van de beschikbare vaccins zijn zogenaamde “geïnactiveerde vaccins”, die zonder problemen toegediend mogen worden.
Gezien het verhoogd infectierisico onder infliximab zal jouw arts enkele vaccines aanraden:
De standaard vaccinaties in België, zoals tetanusJaarlijks griepvaccinVijfjaarlijks pneumococcenvaccinVaccin tegen hepatitis A en BVaccins tegen covid-19Vaccin tegen humaan papilloma virus (bij jonge patiënten)
Contactgegevens
Voor niet-dringende vragen kan je altijd mailen naar onze IBD-verpleegkundige of arts via ibd@azjanportaels.be. Jouw e-mail wordt één keer per week zorgvuldig opgevolgd door onze verpleegkundige.
Bij dringende vragen kan je rechtstreeks contact opnemen met:
Jouw arts via het telefoonnummer van het onthaal: 02 254 64 00De spoeddienst tijdens het weekend of 's nachts: 02 257 56 80
